Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne — przewodnik dla właścicieli nieruchomości
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (w skrócie często nazywana „Pgik”) to podstawowy akt prawny regulujący geodezję i kartografię w Polsce. Dla właściciela nieruchomości najważniejsze jest to, że ustawa określa m.in. zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, zasady wykonywania prac geodezyjnych (w tym prac dotyczących granic działek) oraz strukturę organów administracji geodezyjnej.
Państwowy Zasób Geodezyjny i Kartograficzny (PZGiK)
Ustawa tworzy pojęcie PZGiK — zbioru map, rejestrów i dokumentów geodezyjnych gromadzonych centralnie (Główny Geodeta Kraju) oraz lokalnie (starostowie, poprzez powiatowe ośrodki dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej — PODGiK). To właśnie z tego zasobu pochodzą dane udostępniane m.in. przez usługę ULDK, z której korzysta nasza wyszukiwarka działek — zobacz też EGiB i ULDK.
Ewidencja gruntów i budynków (EGiB)
Ustawa nakłada na starostów obowiązek prowadzenia ewidencji gruntów i budynków — jednolitego dla kraju, systematycznie aktualizowanego rejestru zawierającego m.in. informacje o działkach ewidencyjnych, ich granicach, powierzchni, właścicielach i sposobie użytkowania. Szczegółowy sposób prowadzenia EGiB określa odrębne rozporządzenie wykonawcze.
Prace geodezyjne i ich zgłaszanie
Ustawa reguluje zasady wykonywania prac geodezyjnych — w tym obowiązek ich zgłoszenia do właściwego ośrodka dokumentacji przed rozpoczęciem, oraz przekazania wyników po zakończeniu. Dotyczy to m.in. prac związanych z ustalaniem, wznawianiem czy rozgraniczaniem granic nieruchomości — patrz procedura wyznaczania granic.
Uprawnienia zawodowe geodetów
Ustawa wprowadza system uprawnień zawodowych w dziedzinie geodezji i kartografii, nadawanych przez Głównego Geodetę Kraju w określonych zakresach (np. geodezyjne pomiary sytuacyjno- -wysokościowe, rozgraniczenia i podziały nieruchomości). Tylko osoba z odpowiednim zakresem uprawnień może samodzielnie wykonywać niektóre kategorie prac. Więcej: kim jest geodeta uprawniony.
Rozgraniczenie nieruchomości
Odrębny rozdział ustawy poświęcony jest rozgraniczeniu nieruchomości — administracyjnej procedurze ustalania przebiegu granic, gdy nie są one jednoznacznie znane, prowadzonej przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, z możliwością przekazania sprawy do sądu w razie braku zgody stron. Szczegóły: rozgraniczenie nieruchomości.
Organy administracji geodezyjnej i kartograficznej
Ustawa określa trójstopniową strukturę administracji geodezyjnej: Główny Geodeta Kraju na poziomie krajowym (nadzór, standardy, centralne rejestry), wojewódzcy inspektorzy nadzoru geodezyjnego i kartograficznego na poziomie województwa oraz starostowie (poprzez PODGiK) na poziomie powiatu — to właśnie starostwa są pierwszym punktem kontaktu dla większości spraw związanych z granicami konkretnej działki.
Odpowiedzialność za znaki graniczne
Ochronę fizycznych znaków granicznych w terenie wspiera dodatkowo Kodeks wykroczeń — samowolne przesunięcie, usunięcie lub zniszczenie znaku granicznego jest wykroczeniem. Więcej: znaki graniczne w terenie.